ภาคความรู้ความสามารถเฉพาะตําแหน่ง (ภาค ข.) : นักวิชาการสุขาภิบาลปฏิบัติการ ชุดที่ 1

1. ภาคความรู้ความสามารถเฉพาะตําแหน่ง (ภาค ข.) นักวิชาการสุขาภิบาลปฏิบัติการ :พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ และที่แก้ไขเพิ่มเติมถึง (ฉบับที่ ๓ พ.ศ. ๒๕๖๐)

• ภาคความรู้ความสามารถเฉพาะตําแหน่ง (ภาค ข.) นักวิชาการสุขาภิบาลปฏิบัติการ :พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ และที่แก้ไขเพิ่มเติมถึง (ฉบับที่ ๓ พ.ศ. ๒๕๖๐)
• พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 และแก้ไข (ฉบับที่ 3 พ.ศ. 2560)
• กฎหมายหลักในการจัดระเบียบด้านสุขาภิบาลของประเทศ ใช้ควบคุมกิจกรรม/สถานที่ที่อาจก่อให้เกิดเหตุรำคาญหรืออันตรายต่อสุขภาพ
  ประเด็นสอบสำคัญ
• ความหมาย เหตุรำคาญ เช่น กลิ่น, ควัน, เสียง, ความสกปรก
• อำนาจของ เจ้าพนักงานท้องถิ่น (นายก อปท., ผู้ว่าฯ)
• มาตรการสั่งแก้ไข–สั่งระงับ–สั่งปิดสถานประกอบกิจการ
• หน้าที่ของผู้ประกอบกิจการที่เป็น กิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ เช่น โรงฆ่าสัตว์, สถานบริการกำจัดสิ่งปฏิกูล
• ขั้นตอนคำสั่งทางปกครองตาม พ.ร.บ.
• บทลงโทษ : ปรับ, จำคุก, ปรับรายวัน
• ฉบับแก้ไขปี 2560 เน้น: เทศบาล/อบต. มีความชัดเจนมากขึ้นเรื่องบทบาทกำกับดูแล

2. ภาคความรู้ความสามารถเฉพาะตําแหน่ง (ภาค ข.) นักวิชาการสุขาภิบาลปฏิบัติการ : พ.ร.บ. รักษาความสะอาดและความเป็นระเบียบเรียบร้อยของบ้านเมือง พ.ศ. 2535 และแก้ไข (ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2560)

• ใช้ควบคุมการทิ้งขยะ การกองวัตถุ การปิดประกาศ การขายของบนทางสาธารณะ
  ประเด็นสอบบ่อย
• ห้ามทิ้งขยะลงทางสาธารณะ ท่อระบายน้ำ หรือแม่น้ำลำคลอง
• การจัดทำ จุดวางภาชนะรองรับมูลฝอย
• การควบคุมแผงลอย บนพื้นที่ทางเท้า เขตห้ามขาย
• การควบคุมการติดตั้งป้าย/สิ่งกีดขวางทางสาธารณะ
• บทลงโทษปรับตามประเภทการกระทำ
• ในฉบับแก้ไขปี 2560 มีการเพิ่มโทษกรณีทิ้งขยะลงพื้นที่สาธารณะ เช่น ปรับสูงสุด 2,000–10,000 บาท

3. ภาคความรู้ความสามารถเฉพาะตําแหน่ง (ภาค ข.) นักวิชาการสุขาภิบาลปฏิบัติการ : พระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๓๕ และที่แก้ไขเพิ่มเติมถึง (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๑

• เป็นกฎหมายแม่บทสิ่งแวดล้อมของประเทศ
  ประเด็นสอบที่ต้องรู้
• องค์ประกอบของ คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ (กก.วล.)
• แผนจัดการคุณภาพสิ่งแวดล้อม
• การกำกับดูแลคุณภาพน้ำ อากาศ เสียง
• การจัดทำรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA / EHIA)
• หลักการผู้ก่อมลพิษเป็นผู้จ่าย (Polluter Pays Principle)
• บทบาทของหน่วยงานท้องถิ่นด้านสิ่งแวดล้อม
• การประกาศเขตควบคุมมลพิษ เช่น มลพิษน้ำเสีย, อากาศ PM2.5

4. ภาคความรู้ความสามารถเฉพาะตําแหน่ง (ภาค ข.) นักวิชาการสุขาภิบาลปฏิบัติการ : พระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. ๒๕๓๕ และที่แก้ไขเพิ่มเติมถึง (ฉบับที่ ๑๓) พ.ศ. ๒๕๖๒

• ควบคุมกิจการโรงงานประเภทต่าง ๆ แบ่งตามปริมาณแรงม้าและจำนวนคนงาน
  เรื่องที่มักถาม
• ประเภทโรงงาน:
• ประเภท 1 ไม่ต้องขออนุญาต
• ประเภท 2 ต้องแจ้งต่อพนักงานเจ้าหน้าที่
• ประเภท 3 ต้องขออนุญาตก่อนประกอบกิจการ
• หน้าที่ของผู้ประกอบโรงงาน เช่น มาตรการป้องกันอุบัติภัย, การบำบัดน้ำเสีย, การควบคุมก๊าซพิษ
• สิ่งแวดล้อมจากโรงงาน : เสียง, กลิ่น, ฝุ่น, น้ำเสีย
• การตรวจสอบโรงงานและคำสั่งทางปกครอง
• เหตุให้เพิกถอนใบอนุญาต
• ฉบับปี 2562 ปรับหลักเกณฑ์ให้ทันสมัยขึ้น ลดขั้นตอน และปรับประเภทโรงงานตามเทคโนโลยีใหม่

5. ความรู้ด้านสุขาภิบาล

• ความรู้ด้านสุขาภิบาล เช่น การสุขาภิบาลอาหารและความปลอดภัยของอาหาร การสุขาภิบาลโรงงาน การสุขาภิบาลทั่วไป การอนามัยสิ่งแวดล้อม อนามัยชุมชน การบำบัดน้ำเสีย การกำจัดขยะมูลฝอย ของเสียอันตราย สิ่งปฏิกูล การควบคุม มลพิษทางน้ำ ทางอากาศ ทางเสียง การควบคุมสัตว์และแมลงนำโรค 5. ความรู้ด้านสุขาภิบาล (หัวข้อสอบตัวหนักที่สุด)
• เนื้อหากว้าง ครอบคลุมงานสุขาภิบาลท้องถิ่นทั้งหมด
• การสุขาภิบาลอาหารและความปลอดภัยอาหาร
• หลัก 6 ส (สะอาด, สุขลักษณะ, สุขภาพ, สวมปกปิด, สะดวก, สืบค้นได้)
• ระบบ HACCP, GMP
• การตรวจสถานประกอบการ เช่น ร้านอาหาร ตลาดสด
• การเก็บตัวอย่างอาหารตรวจ
• อาหารเสี่ยงสูง: กุ้งแช่น้ำปลา, ส้มตำ, อาหารดิบ
• สุขาภิบาลโรงงาน
• มาตรการจัดการอากาศ น้ำเสีย ขยะจากโรงงาน
• ความปลอดภัยแรงงาน
• วัตถุอันตราย
• สุขาภิบาลทั่วไป
• ตลาดสด
• หอพัก
• โรงแรม
• สถานบริการ
• อนามัยสิ่งแวดล้อม
• คุณภาพน้ำบริโภค
• น้ำใช้
• คุณภาพอากาศ
• การติดตามมลพิษ
• อนามัยชุมชน
• ปรับพฤติกรรมสุขภาพ
• การจัดบริการสุขภาพพื้นฐานในชุมชน
• โรคจากสิ่งแวดล้อม
• การบำบัดน้ำเสีย
• Activated Sludge
• Oxidation Pond
• UASB
• ขั้นตอนบำบัด : กายภาพ → เคมี → ชีวภาพ
• ค่า BOD, COD, TSS, pH, DO
• การกำจัดขยะมูลฝอยและของเสียอันตราย
• การฝังกลบ (Sanitary Landfill)
• Waste to Energy
• ขยะติดเชื้อ (ถุงแดง)
• การคัดแยก 5 ประเภท
• การควบคุมมลพิษ น้ำ–อากาศ–เสียง
• PM2.5, PM10
• ก๊าซ SO₂, NOx, CO
• มาตรฐานน้ำทิ้ง
• มาตรฐานเสียง (dBA)
• การควบคุมสัตว์และแมลงนำโรค
• หนู, แมลงสาบ, ยุงลาย
• วิธีควบคุมแบบผสมผสาน (IPM)

6. ความรู้เกี่ยวกับงานเทคโนโลยีด้านสุขาภิบาลและสิ่งแวดล้อม เช่น ระบบ บำบัดและควบคุมน้ำเสีย ระบบบำบัดและกำจัดขยะมูลฝอย เป็นต้น

• เทคโนโลยีด้านสุขาภิบาลและสิ่งแวดล้อม
• ระบบบำบัดน้ำเสียอัตโนมัติ แบบ IoT Sensor
• ระบบตรวจวัดคุณภาพอากาศ PM2.5 แบบ Realtime
• ระบบจัดการขยะด้วย RFID
• CCTV ตรวจการทิ้งขยะ
• Smart Waste Management
• ระบบปิดคลุมกลิ่นโรงกำจัดขยะ

7. ความรู้เกี่ยวกับระบบสารสนเทศทางด้านสุขาภิบาล การผลิตสือประชาสัมพันธ์ ในรูปแบบต่าง ๆ

• GIS เพื่อแผนที่สุขาภิบาล
• ระบบบันทึกผลตรวจตลาด/ร้านอาหาร
• ระบบติดตามคำร้องเรียนเหตุรำคาญ
• ระบบตรวจสอบน้ำเสียออนไลน์
• การผลิตสื่อประชาสัมพันธ์
• อินโฟกราฟิก
• คลิปสั้น
• ใบปลิว
• สื่อออนไลน์ให้ความรู้ด้านสุขาภิบาล
• การสื่อสารเชิงรุกเพื่อสร้างพฤติกรรมสุขภาพ

8. งานตามลักษณะงานตำแหน่งนักวิชาการสุขาภิบาลปฏิบัติการ

• อ้างอิงตามกรอบงานท้องถิ่นทั่วไป
  ภารกิจหลักของตำแหน่งนี้คือ
• ตรวจสอบสุขาภิบาลสถานประกอบการ เช่น ร้านอาหาร ตลาด โรงแรม
• ควบคุมกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ
• ตรวจคุณภาพน้ำประปา น้ำดื่ม น้ำใช้
• ตรวจเหตุรำคาญในชุมชน เช่น กลิ่นเหม็น เสียงดัง น้ำเสีย
• นิเทศ/อบรมผู้ประกอบการด้านสุขาภิบาลอาหาร
• ตรวจสอบและควบคุมสัตว์พาหะนำโรค
• เก็บข้อมูลลงระบบสารสนเทศสุขาภิบาล
• ออกคำสั่งตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
• สนับสนุนงานด้านสิ่งแวดล้อมขององค์กร
• ร่วมแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมระดับพื้นที่ เช่น น้ำท่วมขัง, ขยะล้น
• จัดทำแผนงาน/โครงการด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม